HABER AKIŞI

'Buhranlarımız'ı anlatan mütefekkir ve devlet adamı: Said Halim Paşa

 Tarih: 06-12-2018 12:10:00
Said Halim Paşa, Osmanlı Devleti'nin zor yıllarında sorunların çözümü için devlet adamlığının yanı sıra, entelektüel kişiliği ile de çaba sarfetti.

İSTANBUL (AA) - Osmanlı Cihan Devleti'nin en zor yıllarında yetişmiş önde gelen aydın ve devlet adamlarından olan Said Halim Paşa, 97 yıl önce bugün vefat etti.

AA muhabirinin kaynaklardan derlediği bilgilere göre, 1864'te Kahire'de doğan Said Halim Paşa, ailesiyle birlikte 1870'te İstanbul'a yerleşti.

Meşhur Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın torunu olan Said Halim Paşa, Şura-yı Devlet üyesi Mehmed Abdülhalim Paşa'nın oğlu olarak dünyaya geldi.

İlköğrenimini özel hocalardan yapan Said Halim Paşa, küçük yaşlarda Arapça, Farsça, Fransızca ve İngilizce öğrendi. Üniversite eğitimini ise İsviçre'de siyasi ilimler alanında tamamladı.

Sultan II. Abdülhamid tarafından genç yaşta kendisine sivil paşalık rütbesi verilerek 1888'de Şura-yı Devlet üyeliğine atandı. Görevindeki başarısından dolayı 22 Eylül 1900'da Rumeli Beylerbeyiliğine yükseltildi. Böylece sarayın ve II. Abdülhamid'in gözde adamlarından oldu. Yeniköy'deki yalısında zararlı evrak ve silah bulundurduğu iddiasıyla saraya ihbar edilmesinden sonra Şura-yı Devlet'teki görevine ilgisini azaltıp yalısına çekildi. Bu dönem zarfında kendisini okumaya vererek bir taraftan sosyal ve tarihi incelemeler yaparken diğer taraftan da eski eserleri topladı.

1903'te Jön Türkler'le ilişkisi bulunduğu ileri sürülerek İstanbul'dan uzaklaştırıldı. Önce Mısır'a, ardından Avrupa'ya gidip Jön Türkler’le doğrudan ilişki kurdu. 1906'da İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin müfettişliğine getirildi.

II. Meşrutiyet’in ilanından sonra diğer İttihatçılarla birlikte İstanbul'a döndü.1908'de belediye seçimlerinde İttihat ve Terakki Fırkası listesinden Yeniköy Belediye Başkanı seçildi. Ardından İstanbul Belediye Genel Meclisi ikinci başkanlığına getirildi. 14 Aralık 1908'de II. Abdülhamid tarafından Ayan Meclisi üyeliğine tayin edildi. Bu sırada Darüşşafaka idare meclisi üyeliğine seçildi. Padişahın izniyle Ayan Meclisi üyeliğinden ayrılarak Paris'te İslamcılık üzerine incelemelerde bulundu.

1912'de meclisin feshedilmesinden sonra kurulan Said Paşa kabinesine Şura-yı Devlet reisi olarak girdi. Ardından Trablusgarp Savaşı esnasında İtalyan hükümetiyle barış müzakerelerinde bulunmak üzere 3 Temmuz 1912'de Lozan'a gönderildi. 17 Temmuz’da Said Paşa hükümetinin görevden çekilmesiyle yeni hükümeti kuran Gazi Ahmed Muhtar Paşa görevini yenilemeyince görüşmeleri yarıda keserek yurda dönmek zorunda kaldı.

Aynı yıl İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin genel sekreterliğine seçildi. Babıali Baskını'nın ardından 25 Ocak 1913'te kurulan Mahmud Şevket Paşa kabinesine Şura-yı Devlet reisi olarak girdi, 3 gün sonra da Hariciye Nazırlığı'na getirildi.

Mahmud Şevket Paşa, 11 Haziran 1913'te öldürülünce Said Halim Paşa'ya vezirlik rütbesi verilerek sadaret kaymakamlığına, ertesi gün de sadrazamlık makamına getirildi. Hariciye Nazırlığını da üzerine alıp hükümeti kurdu.

Said Halim Paşa, sadrazamlığı döneminde özellikle Edirne'nin geri alınmasında ve Adalar meselesinde büyük hassasiyet gösterdi. Edirne'nin geri alınmasıyla ilgili çalışmalarından dolayı padişah tarafından kendisine Murassa İmtiyaz nişanı verildi.

2 Ağustos 1914 tarihinde Almanya ile yapılan ittifak antlaşması, onun yalısında gerçekleştirildi.

Yönetimi dönemindeki en önemli olay, kendisinin onayı alınmadan Rusya'ya yapılan saldırı sonucu Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesi oldu. Bu gelişmenin ardından sadareti göstermelik hale geldi.

15 Ekim 1915'te Hariciye Nazırlığından istifa edince yerine Halil Bey (Menteşe) getirildi. İttihat ve Terakki'nin 1913 ve 1916'da yapılan kongrelerinde teşkilatın genel başkanlığına seçildi. Ancak teşkilatın başkan vekili ve kendi kabinesinin Dahiliye Nazırı olan Talat Bey'le aralarının gittikçe açılması üzerine daha önce de çekilmek istediği, ancak padişahın ricasıyla devam etmek zorunda kaldığı sadaret makamından 3 Şubat 1917'de rahatsızlığını ileri sürerek ayrıldı.

Mondros Mütarekesi'nden sonra savaş ve "Ermeni kırımı" sorumlusu iddiasıyla Divan-ı Ali'ye verildi. 10 Mart 1919’da tutuklandı ve Divan-ı Harb-i Örfi'de yargılandı. 28 Mayıs 1919'da İngilizler tarafından önce Mondros'a, ardından Malta'ya sürüldü. Malta'da Polverista esir kampında tutuldu. Suç işlediğine dair bir delil bulunamadığından 29 Nisan 1921'de Malta'da serbest bırakıldı. İstanbul'a dönme isteği sakıncalı görülüp reddedildi. İngiliz işgali altındaki Mısır'a da gidemediğinden Roma'da bir konak kiralayıp oraya yerleşti. 6 Aralık 1921'de konağın önünde Ermeni Arşavir Şıracıyan tarafından öldürüldü. Naaşı İstanbul'a getirildi ve 29 Ocak 1922'de II. Mahmud Türbesi bahçesinde babasının yanına gömüldü.

Sultan Reşad'ın yanında yer aldı

Çok okuyan, kültürlü bir devlet adamı olan Said Halim Paşa kibar, alçak gönüllü, iyi ahlaklı, nazik ve dürüst bir kişi olarak tanındı. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kuklası olmayıp, cemiyet içindeki aşırılıkları frenleyen ve özellikle Enver Paşa ile Cemal Paşa'yı denge halinde tutan bir siyaset güttü. Cemiyetin önde gelenlerinin saygısızlıklarına karşı Sultan Reşad'ın yanında yer aldı. Siyasi şahsiyetiyle birlikte mütefekkir kişiliği de büyük önem taşıyan ve İslamcılık akımının en önemli fikir önderlerinden biri olan Said Halim Paşa, Batı medeniyetini ve sosyal hayatını yakından tanımasına rağmen, kendi kültür ve medeniyetine bağlı aydın bir fikir adamı olarak kaldı.

Düşünceleri

Said Halim Paşa da dönemindeki birçok aydın gibi Batılılaşmanın gerekliliği üzerinde durup, "Milletçe ilerlemek ve yükselmek için mutlaka Batılılaşmamız gerekir, kurtulmak için her bakımdan Batı milletlerini taklide mahkumuz" demekle beraber, edinilen tecrübelerden hareketle Batı medeniyetinden gerçek anlamda istifade edilmesinin onu aynen uygulamaya sokulmasıyla mümkün olmadığını ileri sürdü. Dolayısıyla Avrupa medeniyetinin "millileştirilerek" kendimize uygun hale getirilmesi gerektiği kanaatindeydi.

Dönemin Türkçü düşünürü Ziya Gökalp, İslam birliğine milli devlet aşamasından sonra yönelmek gerektiği düşüncesindeyken, Said Halim Paşa, İslam birliği idealini ön plana aldı ve İslam birliği olmadan milli birliğin kurulamayacağını savundu.

Eserleri

İstiklal Şairi Mehmet Akif, dostu olan Said Halim Paşa'yı bu dönemin siyasetçilerinden çok ayrı bir yere koyup, onu siyasetçi olmaktan çok bir mütefekkir olarak gördü. Said Halim Paşa'nın eserlerinin büyük bir kısmı, Mehmet Akif tarafından Sebilürreşad'da yayınladı.

Said Halim Paşa'nın genellikle Mehmed imzasıyla kaleme aldığı 8 kitabı yanında hatıraları, mektupları ve Divan-ı Ali'nin sorularına yazılı olarak verdiği cevaplar bulunuyor.

Eserleri, Taassub, Mukallitliklerimiz, Meşrutiyet, Buhran-ı İçtimaimiz, Buhran-ı Fikrimiz, İnhitat-ı İslam Hakkında Bir Tecrübe-i Kalemiyye, İslamlaşmak ve İslam'da Teşkilat-ı Siyasiyye'dir.

Said Halim Paşa'nın eserleri, "Buhranlarımız" adıyla ileriki yıllarda bir araya getirilerek yeniden basıldı.

  Kaynak: Anadolu Ajansı
  YORUMLAR YORUM YAP | 0 Yorum
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER Gündem HABERLERİ
  Gündem HABERLERİ
Bakan Turhan`dan Tasfiye Kararnamesi açıklaması Bakan Turhan`dan Tasfiye Kararnamesi açıklaması Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Cahit Turhan, "Tasfiye edilen işlerin bir an önce ye..
Adalet Bakanı Gül, HSK ve bakanlık personeli ile iftar yaptı Adalet Bakanı Gül, HSK ve bakanlık personeli ile iftar yaptı Adalet Bakanı Abdulhamit Gül, Hakimler Savcılar Kurulu (HSK) ve Adalet Bakanlığı..
Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan’ın 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı Mesajı Ticaret Bakanı Ruhsar Pekcan’ın 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı Mesajı Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde gerçekleşen, aziz milletimizin inancı ve..
Tadında Anadolu ile İstanbul Havalimanı’nda ocakbaşı deneyimi Tadında Anadolu ile İstanbul Havalimanı’nda ocakbaşı deneyimi Anadolu mutfağının kültür mirasını koruyarak, eşsiz lezzetleri geçmişten günümüz..
  Ekonomi HABERLERİ
BDDK Başkanı Akben: “Katılım bankaları nezdindeki danışma kurullarının yasal altyapı çalışmalarına başlandı” BDDK Başkanı Akben: “Katılım bankaları nezdindeki danışma kurullarının yasal altyapı çalışmalarına başlandı” BDDK Başkanı Mehmet Ali Akben Türkiye Katılım Bankaları Birliği olağan genel kur..
Katılım bankaları ne kadar kar payı dağıttı? Katılım bankaları ne kadar kar payı dağıttı? Katılım bankalarının dağıttıkları kar payı oranları ortalaması, 20 Mayıs 2019 it..
Albaraka Mobil’e 2 ödül birden Albaraka Mobil’e 2 ödül birden Albaraka Türk’ün mobil bankacılık uygulaması, The Communicator Awards’da “Mobil ..
Şirketlerde nakit dengesi öne çıktı alacak tahsil süresi düştü Şirketlerde nakit dengesi öne çıktı alacak tahsil süresi düştü Dünyada alacak tahsil süresi ortalama 66 günden 65 güne düştü.
  STK-Vakıf-Oda HABERLERİ
Kullanmadığınız eşyalarınız çocuklara umut olsun Kullanmadığınız eşyalarınız çocuklara umut olsun İkinci el mobilya odaklı pazar yeri Dekopasaj, Kanserli Çocuklara Umut Vakfı’yla..
 Nisan ayında beklenen canlılık Bileşik Endeks’e yansımadı Nisan ayında beklenen canlılık Bileşik Endeks’e yansımadı Türkiye İMSAD İnşaat Malzemeleri Sanayi Bileşik Endeksi, Nisan ayı sonuçları açı..
Hilâl-i Ahmer Koleksiyonu Sanat ve İnsani Yardımı Bir Araya Getiriyor Hilâl-i Ahmer Koleksiyonu Sanat ve İnsani Yardımı Bir Araya Getiriyor Kuruluşunun 150. yılını, pek çok farklı etkinlikle kutlayan Türk Kızılay; bir ço..
Türkiye gençlik ödülleri kapsamında RAMSEY, “Türkiye’nin en iyi giyim markası” seçildi Türkiye gençlik ödülleri kapsamında RAMSEY, “Türkiye’nin en iyi giyim markası” seçildi Şık, kaliteli, yenilikçi ve tasarım odaklı koleksiyonları ile erkek modasının ön..
  Söyleşi HABERLERİ
Ramazan Söyleşilerine Yoğun İlgi Ramazan Söyleşilerine Yoğun İlgi Eyüpsultan Belediyesi, Ramazan-ı Şerif’i en iyi şekilde ağırlamak, vatandaşların..
Aile bağı bağımlılıklardan korur Aile bağı bağımlılıklardan korur Esenler'de 'Bağımlılık ve Ebeveyn Tutumları' konusunda seminer veren Psikolog Bu..
İnşaat Sektörünün Canlanması için Strateji Belgesi Hazırlanmasını Talep Ediyoruz İnşaat Sektörünün Canlanması için Strateji Belgesi Hazırlanmasını Talep Ediyoruz Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB) tarafından Edirne’de “Beton Teknolojileri ve ..
Prof. Dr. Nevzat Tarhan: “Aileler, çocukları Ramazan iklimine sokmalı” Prof. Dr. Nevzat Tarhan: “Aileler, çocukları Ramazan iklimine sokmalı” Ramazan ayı, zihinsel ve bedensel arınmanın yanı sıra, manevi değerlerin benimse..
  Fuar-Kngr-Fest-Turizm HABERLERİ
Smart Energy son teknoloji panellerini Intersolar’da tanıttı Smart Energy son teknoloji panellerini Intersolar’da tanıttı Güneş enerjisi sektörünün önde gelen yatırımcılarından biri olan Smart Energy, 1..
Gastroplatform, turizm ve gastronomi sektöründe istihdama çözüm olacak Gastroplatform, turizm ve gastronomi sektöründe istihdama çözüm olacak Türkiye’nin gastronomi alanında hizmet veren ilk ve tek insan kaynakları platfor..
Zamanın Eskitemediği Yüzlerce Klasik Araç Festivalde Buluşacak Zamanın Eskitemediği Yüzlerce Klasik Araç Festivalde Buluşacak Üretildiği yıllarda herkesin hayranlıkla baktığı, geçen zaman içinde de kendine..
Türk Uçurtma Takımı Ukrayna'da: Dev Türk Bayrağı uçurtma Ukrayna semalarını süsleyecek Türk Uçurtma Takımı Ukrayna'da: Dev Türk Bayrağı uçurtma Ukrayna semalarını süsleyecek Türk Uçurtma Takımı Ukrayna'da düzenlenecek olan Tryhutt Uluslararası Uçurtma Fe..
  Kentsel Dönüşüm HABERLERİ
Başkan Öztekin: ‘’Yahya Kemal’de örnek bir kentsel dönüşüm başlatacağız’’ Başkan Öztekin: ‘’Yahya Kemal’de örnek bir kentsel dönüşüm başlatacağız’’ Kağıthane Belediye Başkanı Mevlüt Öztekin, 5 gün önce Kağıthane Yahya Kemal Maha..
Mevlüt Uysal: “kentsel dönüşüm yapmak isteyenlere her konuda yardımcı olacağız” Mevlüt Uysal: “kentsel dönüşüm yapmak isteyenlere her konuda yardımcı olacağız” İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve AK Parti Büyükçekmece Belediye Başkan Ad..
Türkiye'nin büyük dönüşümü Esenler'de başladı Türkiye'nin büyük dönüşümü Esenler'de başladı Esenler’in yıllardır süregelen imar sorununun çözüme kavuşacağı, riskli yapıları..
Bakan Kurum: “Kentsel dönüşümün hızlandırılmasına katkı sağlayacağız Bakan Kurum: “Kentsel dönüşümün hızlandırılmasına katkı sağlayacağız Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, 5 yılda 1.5 milyon konutun dönüşümünü ya..
  Projeler HABERLERİ
 TSKB Teknoloji ve Girişimcilik Platformu’nun Kazanan Projeleri Belli Oldu TSKB Teknoloji ve Girişimcilik Platformu’nun Kazanan Projeleri Belli Oldu TSKB’nin, kurum içi girişimciliği geliştirmek için Türkiye Girişimcilik Vakfı (G..
TMB ve Intes kamu, yabancı misyon ve inşaat sektörünün önde gelen temsilcilerini buluşturdu TMB ve Intes kamu, yabancı misyon ve inşaat sektörünün önde gelen temsilcilerini buluşturdu Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Turhan: “Yüksek maliyetli projeleri PPP modeli ve dı..
TSKB Teknoloji ve Girişimcilik Platformu’nun Kazanan Projeleri Belli Oldu TSKB Teknoloji ve Girişimcilik Platformu’nun Kazanan Projeleri Belli Oldu TSKB’nin, kurum içi girişimciliği geliştirmek için Türkiye Girişimcilik Vakfı (G..
Üretim sektörünü AR-GE ve İnovasyonla tanıştırdı Üretim sektörünü AR-GE ve İnovasyonla tanıştırdı Makine sektörünün köklü şirketlerinden Tezmaksan, Ar-Ge ve inovasyon konusunda g..
  Spor HABERLERİ
İBB’den çocuklara ücretsiz yaz spor okulu İBB’den çocuklara ücretsiz yaz spor okulu İstanbul Büyükşehir Belediye’nin okullara inşa ettiği spor salonlarında düzenlen..
İBB’li Nafia Kuş tekvandoda dünya üçüncüsü oldu İBB’li Nafia Kuş tekvandoda dünya üçüncüsü oldu İstanbul Büyükşehir Belediye Spor Kulübü sporcusu Nafia Kuş, İngiltere’de düzenl..
19 Mayıs 100. yılı şerefine İstanbul’dan Samsun’a 830 km pedal çevirecek 19 Mayıs 100. yılı şerefine İstanbul’dan Samsun’a 830 km pedal çevirecek Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak başlattığı kurtuluş m..
İTO Spor Kulübü U18’de İstanbul şampiyonu İTO Spor Kulübü U18’de İstanbul şampiyonu İstanbul Ticaret Odası Spor Kulübü, 2018-2019 U18 seri A İstanbul Basketbol Ligi..
  Esnaf dergisi HABERLERİ
İBB’den LGS’ye hazırlanan öğrencilere geleceğe ilk adım konferansları İBB’den LGS’ye hazırlanan öğrencilere geleceğe ilk adım konferansları İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin Liseye Geçiş Sınavı'na (LGS) girecek öğrencil..
YENİDER ile MİYEP ASKON Başkanı Orhan Aydın’ı ziyaret etti  YENİDER ile MİYEP ASKON Başkanı Orhan Aydın’ı ziyaret etti Yeniden İnşa Derneği (YENİDER) ile Milli ve Yerli Esnaf Platformu (MİYEP) Başkan..
30. Milli ve Yerli Esnaf Buluşmaları Ahmet Hamdi Çamlı’nın katılımıyla gerçekleşti 30. Milli ve Yerli Esnaf Buluşmaları Ahmet Hamdi Çamlı’nın katılımıyla gerçekleşti Esnaf Bülteni Dergisinin her ay geleneksel hale getirdiği “Milli ve Yerli Esnaf ..
29. Milli ve Yerli Esnaf Buluşmaları’nda “Krizden Nasıl Karlı Çıkarız” konuşuldu 29. Milli ve Yerli Esnaf Buluşmaları’nda “Krizden Nasıl Karlı Çıkarız” konuşuldu Esnaf Bülteni Dergisi’nin geleneksel Milli ve Yerli Esnaf Buluşmaları Ortak Akıl..
Henüz anket oluşturulmamış.
  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR
HABER ARŞİVİ
NAMAZ VAKİTLERİ
HAVA DURUMU
Yukarı